Στην τελευταία δεκαετία, η Ελλάδα έχει αντιμετωπίσει με επιτυχία το φαινόμενο της αυξημένης χρήσης απαγορευμένων φαρμάκων, κυρίως σε περιόδους οικονομικής κρίσης και κοινωνικής άγχους. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Εθνικής Υπηρεσίας Δοκίμων Φαρμάκων (ΕΥΔΟΦ), το ποσοστό ατόμων που καταναλώνουν παράνομα φάρμακα έχει μειωθεί κατά 18% από το 2019, ενώ η συμμόρφωση με τις νομοθεσίες έχει αυξηθεί κατά 22% σε σύγκριση με το 2018. Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν έχει εξαφανιστεί εντελώς, καθώς παραμένει υψηλό το ποσοστό των νέων που έχουν δει φάρμακα σε χαρτοπετσέτες ή από φίλους, με ποσοστό περίπου 35% σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η Ελλάδα έχει αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο σύστημα προληπτικής δράσης, με κεντρικό ρόλο την ΕΥΔΟΦ και τις τοπικές αρχές υγείας. Το πρόγραμμα «Ασφαλής Χρήση Φαρμάκων» έχει ως στόχο την εκπαίδευση των πολιτών, την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ υγειονομικών υπηρεσιών και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Ένα από τα πιο επιτυχημένα μέτρα είναι η δημιουργία ειδικών κέντρων «Ασφαλούς Χρήσης» σε μεγάλες πόλεις, όπου οι χρήστες μπορούν να λάβουν συμβουλές και υποστήριξη χωρίς να αντιμετωπίζουν επιπλέον κίνδυνο. Παράλληλα, η εφαρμογή αυστηρών ποινών για την παράνομη κυκλοφορία φαρμάκων έχει οδηγήσει σε μείωση της διαθεσιμότητας τους, με το 60% των καταστημάτων που είχαν διαπιστωθεί ως παράνομοι να κλείσει εντός πέντε ετών.
Ένα άλλο σημαντικό μέτρο είναι η συνεργασία με τις κοινωνικές οργανώσεις και τους εκπροσώπους των νέων, οι οποίοι έχουν αναλάβει να προσελκύσουν την προσοχή των νέων με εκπαιδευτικά προγράμματα και διαφημιστικές εκστρατείες. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα «Φάρμακα: Μια Σχέση που Μπορεί να Αλλάξει» έχει καταφέρει να μειώσει κατά 12% το ποσοστό νέων που θεωρούν ότι τα παράνομα φάρμακα είναι ασφαλή. Επιπλέον, η χρήση τεχνολογίας, όπως οι εφαρμογές για την παρακολούθηση της χρήσης φαρμάκων και οι διαδικτυακές πλατφόρμες για την ανταλλαγή πληροφοριών, έχει ενισχύσει την επικοινωνία μεταξύ των πολιτών και των υγειονομικών υπηρεσιών.
Μία από τις πιο πρόσφατες πρωτοβουλίες που έχει λάβει χώρα είναι η δημιουργία ενός εθνικού δικτύου παρακολούθησης και ελέγχου, το οποίο περιλαμβάνει τη συνεργασία με τις αστυνομικές αρχές, τις υπηρεσίες υγείας και τους ερευνητές. Αυτό το δίκτυο έχει επιτρέψει την ταχύτερη ανίχνευση και καταπολέμηση των νέων τύπων παράνομων φαρμάκων, όπως τα «συνδυασμένα» ή τα «μετατροποποιημένα» φάρμακα, τα οποία έχουν γίνει όλο και πιο διαδεδομένα. Η ανίχνευση τέτοιων φαρμάκων έχει αυξηθεί κατά 30% τα τελευταία δύο χρόνια, με αποτέλεσμα να μειωθεί η επικινδυνότητα για την υγεία των χρηστών.
Η επιτυχία της ελληνικής προσέγγισης δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο σε νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, αλλά και στην ευαισθητοποίηση των πολιτών. Μια έρευνα που διεξήχθη το 2023 από το Κέντρο Ερευνών και Πληροφοριών Υγείας (ΚΕΠΥ) έδειξε ότι το 87% των Ελλήνων θεωρεί σημαντικό να γνωρίζουν τις συνέπειες της χρήσης παράνομων φαρμάκων. Αυτό υποδηλώνει ότι η κοινωνική συνείδηση έχει αυξηθεί, κάτι που έχει βοηθήσει στην ελαχιστοποίηση των κινδύνων. Ωστόσο, παραμένει ένα σημαντικό πρόβλημα η πρόσβαση σε επαγγελματίες υγείας που μπορούν να παρέχουν επαγγελματική υποστήριξη σε όσους έχουν προσπαθήσει να χρησιμοποιήσουν παράνομα φάρμακα.
Συνοψίζοντας, η Ελλάδα έχει επιδείξει μια επιτυχημένη στρατηγική για την καταπολέμηση της χρήσης απαγορευμένων φαρμάκων, με την ενίσχυση της προληπτικής δράσης, την συνεργασία μεταξύ των φορέων και την ευαισθητοποίηση των πολιτών. Ωστόσο, το πρόβλημα δεν έχει εξαφανιστεί εντελώς και απαιτεί συνεχή παρακολούθηση και προσαρμογή των μέτρων. Για να συνεχιστεί η επιτυχημένη πορεία, είναι απαραίτητη η συνεχή συνεργασία μεταξύ των πολιτών, των εκπαιδευτικών και των υγειονομικών υπηρεσιών, καθώς και η ανάπτυξη νέων τεχνολογικών λύσεων για την πρόσβαση σε πληροφορίες και υποστήριξη.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις πρωτοβουλίες που υλοποιούνται για την προστασία της υγείας και την καταπολέμηση της χρήσης απαγορευμένων φαρμάκων, μάθετε περισσότερα.
